Εγκατάσταση Χωρικής Επαυξημένης Πραγματικότητας «Το ταξίδι του Schwarz στην Ευρώπη»

Το χειμώνα του 2020 κληθήκαμε να σχεδιάσουμε μαζί με την εφορία αρχαιοτήτων Λάρισας μια ψηφιακή διαδραστική προβολή με την νέα τεχνολογία της χωρικής επαυξημένης πραγματικότητας. Η επαυξημένη πραγματικότητα που βασίζεται σε προβολικά συστήματα ονομάζεται “Spatial Augmented Reality (SAR)”, είναι μια νέα τεχνολογία που μπορεί να παράγει εντυπωσιακό περιεχόμενο συνδυάζοντας την εικονικότητα και το πραγματικό περιβάλλον.

Σκοπός της εγκατάστασης ήταν να  παρουσιάσει την διαδρομή του προέδρου της Κοινής Συντροφιάς Γεωργίου Μαύρου (Schwarz), από τα Αμπελάκια στην Ευρώπη στα τέλη του 18ο αιώνα, και αλληλεπιδραστικά με τον επισκέπτη να αναδεικνύει επιπλέον πληροφορίες για αυτή.

Η εγκατάσταση συμπεριλαμβάνεται στη Γ’ ενότητα «ο καιρός των Εμπόρων» της περιοδικής έκθεσης «Η επιστροφή των μουσών» που υπάρχει μέχρι και την άνοιξη του 2022 στο Διαχρονικό μουσείο Λάρισας.

«Ο καιρός των Εμπόρων»

Ταξίδι του Schwarz στην Ευρώπη

Γύρω στο 1770 οι μεταναστεύσεις των Θεσσαλών για σπουδές ή εμπορία κορυφώνονται . Ο συχνότερος εμπορικός δρόμος είναι αυτός που οδηγεί μέσω της Βαλκανικής χερσονήσου στην Κεντρική Ευρώπη για εξαγωγή των προϊόντων, με κυριότερα τα διάσημα για την εποχή και εξαιρετικής ποιότητας, βαμμένα με ρυζάρι, βαμβακερά νήματα.

Η μεταφορά γίνεται με θυσίες και πολλούς κινδύνους αλλά είναι όλο και περισσότερο προσοδοφόρα . Για να επιτευχθεί αυτό χρειάσθηκε να ιδρυθούν εμπορικές εταιρείες , με πλέον γνωστή την Κοινή Συντροφιά Αμπελακίων , πρόεδρος της οποίας ήταν ο Γεώργιος Σβάρτς. Η επαφή με την Ευρώπη του Διαφωτισμού, προξένησε ισχυρή εντύπωση στους Έλληνες. Εκτός από τόπος εμπορίου είναι ο τόπος της παιδείας και της τέχνης , της ελεύθερης κυκλοφορίας ιδεών μέσω των εντύπων, ο τόπος όπου μπορούσαν να πραγματοποιήσουν εκδόσεις και να εφοδιάσουν τα σχολεία τους. Κατά την επιστροφή τους στην πατρίδα έφερναν αντικείμενα πολυτελείας για τις κατοικίες τους, οι οποίες ήθελαν να μοιάζουν με εκείνες της φωτισμένης Ευρώπης. Οι περιγραφές των περιηγητών για τα Αμπελάκια αναφέρουν ότι έμοιαζε με ευρωπαϊκή κωμόπολη. Οι κάτοικοι μιλούσαν ξένες γλώσσες , άκουγαν ευρωπαϊκή μουσική και ανέβαζαν ευρωπαϊκό θέατρο. Το άνοιγμα των οριζόντων θα οδηγούσε αναπόφευκτα στη συνειδητοποίηση της κατάστασής τους ως υπόδουλών και την επιδίωξη της ελευθερίας.

Περιγραφή Εγκατάστασης

Η τοιχογραφία

Η εγκατάσταση συμπεριλαμβάνει και φωτίζει μια από τις διασωθέντες τοιχογραφίες που έχουν αποτοιχισθεί τη δεκαετία του 1990 και συντηρούνται στο Διαχρονικό Μουσείο Λάρισας, την «Στήλη της Πανώλης στην οδό Graben της Βιέννης». Η τοιχογραφία υπήρχε στο δεύτερο σε σπουδαιότητα Αρχοντικό των Αμπελακίων, μετά από του Προέδρου του Συνεταιρισμού Γεωργίου Σβαρτς,σε εκείνο του αδερφού του Δημήτριου Σβαρτς που κατασκευάσθηκε το 1803.

Η τοιχογραφία τοποθετήθηκε σε εφαπτόμενο τοίχο με τον τοίχο όπου υπάρχει ο χάρτης του ταξιδιού.

Ο φωτισμός της τοιχογραφίας έγινε με την καινοτόμο τεχνική της επαύξησης χρώματος, δηλαδή την απόδοση του εικονικού αντικειμένου πάνω στο πραγματικό αντικείμενο με την τεχνολογία color pixel mapping, συμπληρώνοντας μάλιστα τα σημεία που δεν έχουν διασωθεί, με σχέδια τα οποία αντλήσαμε από παλιά βιβλία που περιείχαν σχέδια της τοιχογραφίας.

Το ταξίδι

Για την εγκατάσταση δημιουργήθηκε ο χάρτης της Ευρώπης με τα σύνορα όπως υπήρχαν στο τέλος του 18^ου αιώνα. Ο χάρτης 5 μέτρων πλάτους και 3 μέτρων ύψους εκτυπώθηκε και τοποθετήθηκε σε έναν από τους τοίχους της έκθεσης.

Η κεντρική ιδέα ήταν να αποτυπωθεί με προβολικό μηχάνημα η διαδρομή του ταξιδιού με τους σημαντικότερους σταθμούς στην Ευρώπη, σε μορφή animation, πάνω στον τυπωμένο χάρτη που υπάρχει στο τοίχο.

Πορεία στην ξηρά με καραβάνια

1. Αμπελάκια
2. Βαφείο στα Τέμπη
3. Ζεμόνα
4. Πέστη
5. Βιέννη
6. Όλμιτς
7. Τροππάου
8. Λειψία

Σύνδεση μέσω θάλασσας

9. Κωνσταντινούπολη
10. Σμύρνη
11. Τεργέστη

Σε κάθε πόλη σταθμό του ταξιδιού εμφανίζονται ζωγραφιές και γκραβούρες της πόλης που διασώζονται μέχρι σήμερα.

Interactivity και καινοτομία

Το ταξίδι της προβολής στον χάρτη ξεκινάει γραμμικά από τα Αμπελάκια ως την Τεργέστη. Σκεφτήκαμε ότι κάποιοι επισκέπτες να θέλουν να δουν περισσότερες πληροφορίες για κάποιο σταθμό που δεν ήταν δυνατό να χωρέσει όλη η διαθέσιμη πληροφορία σε ένα βίντεο μιας και θα το καθιστούσε πολύ μεγάλο για θέαση.

Η λύση δόθηκε δημιουργώντας ένα διαδραστικό ξύλινο τραπέζι αφής. Στο τραπέζι τοποθετήθηκαν 11 σημεία αφής με τα οποία ο επισκέπτης μπορεί να «σπάσει» την γραμμική αφήγηση της προβολής στο τοίχο και να μάθει περισσότερες λεπτομέρειες για οποιοδήποτε σταθμό επιθυμεί προβάλλοντας τον ξεχωριστά. Τεχνικά αυτό υλοποιήθηκε με την προσθήκη ενός mini pc στην βάση του τραπεζιού που λαμβάνει τα μηνύματα αφής και τα στέλνει ασύρματα στον υπολογιστή της κεντρικής εφαρμογής.

Οι επιστολές

Πολλές επιστολές του Γεωργίου Σβάρτς που έστελνε συχνά από κάθε πόλη σταθμό διασώζονται ως σήμερα. Το περιεχόμενο των επιστολών με μορφή κειμένου εμφανίζεται από το προβολικό σύστημα κατά την διάρκεια του ταξιδιού με το effect της συγγραφής επιστολής στα αριστερά του χάρτη.